Nga Redaksia – Gjatë administratës së Donald Trump, një nga temat më të debatueshme në politikën ndërkombëtare ishte marrëdhënia SHBA–Iran. Në këtë kontekst, Izraeli doli si kundërshtari më i fortë i çdo tentative për marrëveshje me Teheranin.
Ky kundërshtim nuk ishte thjesht diplomatik, por i lidhur me logjikën e sigurisë afatgjatë dhe perceptimin e një kërcënimi ekzistencial.
1. Irani si kërcënim strategjik dhe dominues
Për Izraelin, Irani përbën rrezikun më serioz në rajon. Problemi nuk kufizohet vetëm te programi bërthamor, por te vetë orientimi politik dhe ushtarak i shtetit iranian.
Nga këndvështrimi izraelit:
- edhe një kapacitet i kufizuar bërthamor është i papranueshëm
- çdo marrëveshje që nuk shkatërron plotësisht programin konsiderohet e rrezikshme
- garancitë diplomatike nuk shihen si të mjaftueshme
2. Marrëveshjet si zgjidhje e përkohshme
Qasja amerikane gjatë administratës së Donald Trump synonte uljen e tensioneve përmes marrëveshjeve dhe kontrollit ndërkombëtar.
Por Izraeli e shihte këtë ndryshe:
- marrëveshjet vetëm shtyjnë problemin në kohë
- nuk eliminojnë njohuritë teknologjike të Iranit
- lejojnë rikuperim ekonomik të shpejtë të Teheranit
Në këtë logjikë, marrëveshja nuk është zgjidhje, por shtyrje e rrezikut.
3. Përplasja strategjike me SHBA-në
Edhe pse SHBA mbetet aleati kryesor i Izraelit, ekziston një dallim i qartë strategjik:
- SHBA synon stabilitet rajonal dhe menaxhim të konfliktit
- Izraeli synon neutralizim afatgjatë të Iranit
Kjo krijon një kontrast thelbësor:
SHBA preferon diplomaci dhe kontroll, ndërsa Izraeli preferon presion maksimal dhe parandalim të plotë.
4. Dimensioni rajonal i kërcënimit
Problemi për Izraelin nuk është vetëm bërthamor. Irani ka ndikim të drejtpërdrejtë në disa fronte rajonale, duke mbështetur struktura të armatosura dhe aleatë politikë në zona të ndryshme të Lindjes së Mesme.
Nga këndvështrimi izraelit, kjo krijon një “rrjet ndikimi” që:
- rrethon Izraelin në disa fronte
- rrit rrezikun e konflikteve të përhershme
- e bën çdo marrëveshje vetëm pjesërisht efektive
5. Rreziku i fuqizimit ekonomik
Një tjetër arsye kryesore ishte ekonomia. Izraeli argumentonte se çdo marrëveshje që përfshin heqjen e sanksioneve ndaj Iranit do të çonte në:
- rritje të ndjeshme të buxhetit shtetëror iranian
- rritje të investimeve në teknologji dhe ushtri
- forcim të ndikimit rajonal
Në këtë kuptim, ekonomia shihej si instrument i fuqizimit ushtarak.
6. Qëndrimi i Netanyahut
Një figurë qendrore në këtë qëndrim ka qenë Benjamin Netanyahu, i cili për vite me radhë ka theksuar se:
- Irani nuk duhet të ketë kurrë kapacitet bërthamor
- marrëveshjet e pjesshme janë të rrezikshme
- presioni ndërkombëtar duhet të vazhdojë pa ndërprerje
Kjo linjë politike ka ndikuar drejtpërdrejt në qëndrimin izraelit ndaj çdo negociate SHBA–Iran.
Kundërshtimi i Izraelit ndaj marrëveshjeve SHBA–Iran gjatë administratës Trump nuk ishte çështje politike afatshkurtër, por një strategji e bazuar në perceptimin e sigurisë kombëtare.
Nga këndvështrimi izraelit:
Irani nuk është një problem që menaxhohet me marrëveshje, por një rrezik që duhet frenuar në origjinë.
Kjo është arsyeja pse çdo përpjekje për marrëveshje shihej me skepticizëm të thellë në Tel Aviv.
Ndalohet kopjimi pa lejen e portalit PatriotikMedia.al. Ky material është i mbrojtur sipas ligjit nr. 35/2016 për të drejtën e autorit dhe të drejtat e lidhura me të.